{"id":586,"date":"2020-10-07T07:09:44","date_gmt":"2020-10-07T07:09:44","guid":{"rendered":"http:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/?p=586"},"modified":"2020-10-07T12:04:53","modified_gmt":"2020-10-07T12:04:53","slug":"biblia-sprintu-czesc-i-dlaczego-junior-konczy-sie-w-wieku-seniora-nadmierna-specjalizacja-i-niewlasciwa-progresja-treningowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/biblia-sprintu-czesc-i-dlaczego-junior-konczy-sie-w-wieku-seniora-nadmierna-specjalizacja-i-niewlasciwa-progresja-treningowa\/","title":{"rendered":"Biblia sprintu [Cz\u0119\u015b\u0107 I] Dlaczego junior ko\u0144czy si\u0119 w wieku seniora? Nadmierna specjalizacja i niew\u0142a\u015bciwa progresja treningowa."},"content":{"rendered":"

Pomimo obszernych bada\u0144 po\u015bwi\u0119conych treningom sprinterskim, wiedza na temat procesu treningowego prowadz\u0105cego do uzyskania \u015bwiatowej klasy wynik\u00f3w w sprincie jest nadal ograniczona. Osi\u0105gane przez zawodnik\u00f3w wyniki w du\u017cym stopniu zale\u017c\u0105 od uwarunkowa\u0144 genetycznych, jednak\u017ce kluczowe cechy jak moc, technika i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 pr\u0119dko\u015bci maksymalnej s\u0105 mo\u017cliwe do wytrenowania. Zauwa\u017calna jest jednak znaczna rozbie\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy nauk\u0105 a najlepszymi praktykami w zakresie stosowania zasad i metod treningu sprinterskiego.<\/strong><\/p>\n

Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144 zwi\u0105zanych ze sprintem jest przeprowadzana na m\u0142odych zawodnikach i koncentruje si\u0119 na kr\u00f3tkich sprintach z maksymaln\u0105 intensywno\u015bci\u0105 oraz kr\u00f3tkim okresem regeneracji, podczas gdy elitarni sprinterzy wykonuj\u0105 sprinty czy biegi na r\u00f3\u017cnych dystansach, z r\u00f3\u017cn\u0105 intensywno\u015bci\u0105 i r\u00f3\u017cnymi czasami regeneracji pomi\u0119dzy jednostkami treningowymi. W ramach najlepszych praktyk treningowych, istnieje silniejszy zwi\u0105zek pomi\u0119dzy dostosowaniem element\u00f3w treningu (tj. rodzaj treningu, czas trwania, intensywno\u015b\u0107, okres regeneracji, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 sesji treningowych) a zamierzonym celem sesji treningowej w por\u00f3wnaniu do podej\u015bcia w literaturze naukowej, czyli \u201eidentyczny trening dla wszystkich\u201d.<\/p>\n

Czynniki determinuj\u0105ce wyniki w biegu sprinterskim<\/strong> Sprint 100-metrowy tradycyjnie mo\u017cna podzieli\u0107 na trzy g\u0142\u00f3wne fazy: przyspieszanie, pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna i zwalnianie. Faz\u0119 przyspieszenia mo\u017cna z kolei podzieli\u0107 na pocz\u0105tkow\u0105 (blok startowy i reakcja), \u015brodkow\u0105 i ko\u0144cow\u0105. Czas reakcji u sprinter\u00f3w \u015bwiatowej klasy wynosi zazwyczaj 0,17-0,18 \u00b1 0,03 s. Maksymalna pr\u0119dko\u015b\u0107 zawodnik\u00f3w jest silnie skorelowana z ich wynikami w sprincie na dystansie 100 m, a najlepsi sprinterzy przyspieszaj\u0105 d\u0142u\u017cej (tj. na d\u0142u\u017cszym dystansie od startu) ni\u017c zawodnicy z gorszymi wynikami. Tabela 1.<\/strong> przedstawia przegl\u0105d obserwowanych mi\u0119dzyczas\u00f3w w zale\u017cno\u015bci od poziomu wynik\u00f3w w sprincie na 100 m. \"<\/p>\n

Moc, technika i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 pr\u0119dko\u015bci maksymalnej s\u0105 kluczowymi czynnikami warunkuj\u0105cymi osi\u0105gni\u0119cia w biegu sprinterskim. Istnieje bardzo silna zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy maksymaln\u0105 moc\u0105 wyj\u015bciow\u0105 w poziomie a osi\u0105gami w sprincie. Im kr\u00f3tszy dystans sprintu, tym wi\u0119kszy jest zwi\u0105zek z maksymaln\u0105 moc\u0105 wyj\u015bciow\u0105 w poziomie. Zapotrzebowanie na moc wyj\u015bciow\u0105 w sprincie ro\u015bnie wyk\u0142adniczo wraz z pr\u0119dko\u015bci\u0105. Chocia\u017c podstawowe zasady biegu sprinterskiego s\u0105 stosunkowo proste i rz\u0105dz\u0105 si\u0119 prawami ruchu, spos\u00f3b, w jaki sportowiec rozwi\u0105zuje mechaniczne ograniczenia i wykorzystuje stopnie swobody w ramach tych ogranicze\u0144, jest znacznie bardziej z\u0142o\u017cony. Zmienne mechaniczne sprintu (d\u0142ugo\u015b\u0107\/cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 kroku, czas kontaktu z ziemi\u0105, czas lotu, k\u0105t pomi\u0119dzy nog\u0105 a pod\u0142o\u017cem, mechanika wahad\u0142a przedniego\/tylnego itd.) s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane, a \u017cadna pojedyncza zmienna nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z lepszymi osi\u0105gni\u0119ciami. Poniewa\u017c kinetyka i kinematyka s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane, sportowcy nie mog\u0105 stosowa\u0107 mechaniki sprintu, do kt\u00f3rej nie s\u0105 predysponowani\/wytrenowani. Wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 pr\u0119dko\u015bci maksymalnej odnosi si\u0119 do trzeciej fazy, czyli zwalniania w biegu sprinterskim. Spadkowi pr\u0119dko\u015bci towarzyszy zwykle zmniejszenie cz\u0119stotliwo\u015bci kroku. Sprinterskie zm\u0119czenie przypisuje si\u0119 zaburzeniom o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego i obwodowego w obr\u0119bie mi\u0119\u015bni szkieletowych. Szacuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wzgl\u0119dny udzia\u0142 energii beztlenowej (z magazynowanego adenozynotrifosforanu i fosfokreatyny oraz glikolizy beztlenowej) wynosi oko\u0142o 80% dla sprintu 100-metrowego. Wyniki osi\u0105gane w sprincie s\u0105 w du\u017cym stopniu uzale\u017cnione od cech genetycznych. Charlie Francis, uznany trener sprintu, stwierdzi\u0142, \u017ce “sprinterzy rodz\u0105 si\u0119, a nie s\u0105 tworzeni ” (ang. \u201csprinters are born, not made\u201d). Jednak to, kt\u00f3re profile genetyczne wnosz\u0105 najwi\u0119kszy wk\u0142ad, by\u0142o przedmiotem wielu dyskusji i spor\u00f3w. Predyspozycje genetyczne obejmuj\u0105 nie tylko cechy antropometryczne i proporcje typu w\u0142\u00f3kien mi\u0119\u015bniowych, ale tak\u017ce zdolno\u015b\u0107 przystosowania si\u0119 do treningu. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, wyniki elity wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 poligenetyczne, a wk\u0142ad wielu wariant\u00f3w genetycznych jest addytywny.<\/p>\n

Rozw\u00f3j osi\u0105g\u00f3w w sprincie<\/strong> Mo\u017cliwo\u015bci sprinterskie zmieniaj\u0105 si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie poprzez wzrost, dojrzewanie, trening i starzenie si\u0119. Wiek szczytowych osi\u0105g\u00f3w u \u015bwiatowej klasy sprinter\u00f3w to zazwyczaj 25-26 lat. Jednak szacuj\u0105c wiek, w kt\u00f3rym zawodnik mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 swoje maksymalne mo\u017cliwo\u015bci, trzeba r\u00f3wnie\u017c bra\u0107 pod uwag\u0119 sta\u017c treningowy. Sportowcy, kt\u00f3rzy rozpoczynaj\u0105 specjalistyczny trening w m\u0142odym wieku, mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c osi\u0105ga\u0107 szczytowe wyniki we wcze\u015bniejszym wieku ni\u017c ich koledzy, kt\u00f3rzy specjalizuj\u0105 si\u0119 nieco p\u00f3\u017aniej. Identyfikacj\u0119 i rozw\u00f3j talentu sprinterskiego utrudnia zmienno\u015b\u0107 tempa i czasu dojrzewania fizycznego. Wielu m\u0142odych sportowc\u00f3w mo\u017ce by\u0107 zniech\u0119conych do kontynuowania kariery na poziomie seniora przed osi\u0105gni\u0119ciem pe\u0142nego potencja\u0142u. Z przeprowadzonych bada\u0144 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w\u015br\u00f3d utalentowanych m\u0142odych zawodnik\u00f3w w skoku w dal i wzwy\u017c wyniki sportowe osi\u0105gane we wczesnej m\u0142odo\u015bci nie s\u0105 dobrym wska\u017anikiem wynik\u00f3w na poziomie seniorskim. Mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce dotyczy to r\u00f3wnie\u017c sprintu. Sprinterzy, kt\u00f3rzy startuj\u0105 na wysokim poziomie w kategorii junior\u00f3w bez nadmiernej specjalizacji, znajduj\u0105 si\u0119 w optymalnym punkcie wyj\u015bcia do osi\u0105gni\u0119cia sukcesu jako seniorzy. Nadmierna specjalizacja i niew\u0142a\u015bciwa progresja treningowa zwi\u0119kszaj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo niefunkcjonalnego przeci\u0105\u017cenia, przetrenowania i stagnacji osi\u0105gni\u0119\u0107. Powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce osi\u0105gni\u0119cie elitarnych wynik\u00f3w wymaga oko\u0142o 10 lat lub 10 000 godzin ukierunkowanych trening\u00f3w, aby naby\u0107 umiej\u0119tno\u015bci i do\u015bwiadczenie niezb\u0119dne do osi\u0105gni\u0119cia sukcesu na poziomie mi\u0119dzynarodowym. Zastosowanie tej regu\u0142y do bieg\u00f3w sprinterskich jest bardzo ograniczone. Publicznie dost\u0119pna biografia Usaina Bolta pokazuje, \u017ce niezwykle utalentowani sportowcy mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 poziom mi\u0119dzynarodowy w ci\u0105gu zaledwie 5-6 lat specjalistycznego treningu. Jako podstawa d\u0142ugoterminowej strategii treningowej, trenerzy opieraj\u0105 si\u0119 na ugruntowanych zasadach treningu i podejmowaniu przemy\u015blanych decyzji (…)<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 II w kt\u00f3rej podejmiemy temat periodyzacji i metod treningowych ju\u017c wkr\u00f3tce. Sz. M.<\/strong> \u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong>Haugen, T., Seiler, S., Sandbakk, \u0158. et al. The Training and Development of Elite Sprint Performance: an Integration of Scientific and Best Practice Literature. <\/em>Sports Med – Open<\/em> 5, <\/strong>44 (2019)<\/em> \"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pomimo obszernych bada\u0144 po\u015bwi\u0119conych treningom sprinterskim, wiedza na temat procesu treningowego prowadz\u0105cego do uzyskania \u015bwiatowej…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ub_ctt_via":"","footnotes":""},"categories":[5,11],"tags":[],"featured_image_src":null,"author_info":{"display_name":"livetest.sprinterzy.com","author_link":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/author\/mateusz\/"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/586"}],"collection":[{"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=586"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/586\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":610,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/586\/revisions\/610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}