{"id":2119,"date":"2023-12-23T10:21:42","date_gmt":"2023-12-23T10:21:42","guid":{"rendered":"http:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/?p=2119"},"modified":"2024-01-02T10:56:25","modified_gmt":"2024-01-02T10:56:25","slug":"sprinterzy-sie-rodza-a-nie-staja-sie-nimi-wnioski-badawcze-i-implikacje-szkoleniowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/sprinterzy-sie-rodza-a-nie-staja-sie-nimi-wnioski-badawcze-i-implikacje-szkoleniowe\/","title":{"rendered":"Sprinterzy si\u0119 rodz\u0105, a nie staj\u0105 si\u0119 nimi? Wnioski badawcze i implikacje szkoleniowe"},"content":{"rendered":"

S\u0142owa “Sprinterzy si\u0119 rodz\u0105, a nie staj\u0105 si\u0119 nimi” zosta\u0142o po raz pierwszy powiedziane przez \u015b.p. Charliego Francisa (trenera Bena Johnsona). Charlie ucz\u0105c si\u0119 w Kanadzie rzemios\u0142a od Gerarda Macha mia\u0142 w swojej grupie oko\u0142o 30 zawodnik\u00f3w. Kiedy na pierwsz\u0105 sesj\u0119 wpad\u0142 szczuplutki Ben Johnson, wszyscy byli w szoku, \u017ce bez treningu potrafi wykonywa\u0107 niezwykle eksplozywne ruchy. Jego przypadek mo\u017cna jednak prze\u0142o\u017cy\u0107 na tysi\u0105ce tych, kt\u00f3rych w szkole odkryli nauczyciele. Zdarzaj\u0105 si\u0119 jednostki, statystycznie bardzo rzadko, ale na jedn\u0105 szko\u0142\u0119 podstawow\u0105 znajdzie si\u0119 ten jeden, kt\u00f3rzy na pierwszym mo\u017cliwym sprawdzianie z WFu odkrywaj\u0105 nagle, \u017ce s\u0105 szybcy i to w skali, gdzie pokonaj\u0105 ka\u017cdego spo\u015br\u00f3d uczni\u00f3w. To s\u0105 w\u0142a\u015bnie ci urodzeni do sprintu, wyposa\u017ceni w odpowiednie cechy antropometryczne i w\u0142\u00f3kna superszybkie, kt\u00f3re aktywuj\u0105 si\u0119 pod wp\u0142ywem byle aktywno\u015bci, cho\u0107by okazjonalnie kopanej z kolegami pi\u0142ki.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Jak jest z talentami ka\u017cdy wie i widzi. Opr\u00f3cz cech genetycznych, musi by\u0107 charakter. Wybitni sprinterzy nie mieli \u0142atwej drogi w \u017cyciu. Z reszt\u0105 kto mia\u0142 \u0142atwo. Przez pierwszych kilka lat trening\u00f3w ju\u017c my\u015bli si\u0119 o ko\u0144cu “kariery” po paru nieudanych zawodach lub kontuzji. Usain Bolt jest cz\u0119sto cytowany za s\u0142owa: “Trenowa\u0142em 4 lata, \u017ceby biega\u0107 9 sekund. S\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy nie widz\u0105 rezultat\u00f3w po dw\u00f3ch miesi\u0105cach i odchodz\u0105. Czasami pora\u017cki szuka si\u0119 samemu”. Akurat w jego przypadku nale\u017cy przywo\u0142a\u0107 badania z Michigan, gdzie dw\u00f3ch profesor\u00f3w zbada\u0142o biografie 15 mistrz\u00f3w olimpijskich w sprincie. Jak si\u0119 okaza\u0142o w ka\u017cdym z wymienionych przypadk\u00f3w zawodnicy byli uznawani za wyj\u0105tkowo uzdolnionych ZANIM zaj\u0119li si\u0119 trenowaniem. Ich droga na pierwsze igrzyska lub mistrzostwa \u015bwiata senior\u00f3w zaj\u0119\u0142a im mniej ni\u017c 5 lat. Droga Ewy Swobody na mistrzostwa \u015bwiata U-18, gdzie w finale 100 metr\u00f3w zaj\u0119\u0142a 4 miejsce (11.61 pod istotnie przeciwny wiatr) zaj\u0119\u0142a jej 3 lata treningu licz\u0105c od przyj\u0119tego za podstawowy pierwszy rok startowy(na bie\u017cni pojawia\u0142a si\u0119 wcze\u015bniej, ale by\u0142y to zawody okazjonalne\/szkolne bez regularnego treningu). Jej talent eksplodowa\u0142 jeszcze przed uko\u0144czeniem 18 roku \u017cycia. 6 lat zaj\u0119\u0142a jej natomiast droga na igrzyska olimpijskie. Przywo\u0142ane badania dotycz\u0105 imprez seniorskich.<\/p>\n

Ewa kontynuuje swoj\u0105 przygod\u0119 na bie\u017cni ju\u017c prawie 14 lat. W 13 roku kariery osi\u0105gn\u0119\u0142a najlepszy \u017cyciowy wynik 10.94 sekundy. Opr\u00f3cz Ewy w Polsce pojawili si\u0119 tacy urodzeni dla sprintu jak Marek Zakrzewski, Antoni Plichta (medali\u015bci mistrzostw Europy junior\u00f3w) i inni. Ich rozw\u00f3j tak\u017ce by\u0142 na pocz\u0105tku bardzo dynamiczny. Wg bada\u0144 Haugena najlepsi sprinterzy poprawiali si\u0119 \u015brednio o 8% po uko\u0144czeniu 18 roku \u017cycia. Potem przychodzi stabilizacja i poprawa wynosi 0.1-0.2% w wieku oko\u0142o 20 lat. Na podstawie tych bada\u0144 mo\u017cna oceni\u0107 dynamik\u0119 post\u0119pu przysz\u0142ych talent\u00f3w zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce wcze\u015bniej trenowali przynajmniej 5 lat i maj\u0105 za sob\u0105 ju\u017c okres poprawy przebiegaj\u0105cy na poziomie -0.50 sekundy. Po tym okresie b\u0119d\u0105 poprawiali si\u0119 o oko\u0142o 0.03 sekundy a\u017c by\u0107 mo\u017ce nast\u0105pi kolejny zwrot z adaptacji.<\/p>\n

S\u0105 jednak tacy niezauwa\u017calni, jak Shericka Jackson, kt\u00f3ra do 12 roku \u017cycia nie przejawia\u0142a wyj\u0105tkowych zdolno\u015bci. Przegrywa\u0142a szkolne biegi, a co wi\u0119cej nie by\u0142o jej nawet na podium. Kiedy ju\u017c jednak j\u0105 zauwa\u017cono i troch\u0119 potrenowa\u0142a pobieg\u0142a 54.27\/400 metr\u00f3w w wieku 14 lat. Do 12 roku \u017cycia mo\u017cna by\u0107 szybkim, ale nie na tyle, \u017ceby spikerzy i trenerzy robili wielkie oczy. No i przypadek niechcianego Asafy Powella, kt\u00f3ry do 17 roku \u017cycia by\u0142 zwyczajnym ch\u0142opakiem przegrywaj\u0105cym na wi\u0119kszej imprezie. Dopiero w wieku 19 lat(!) przebieg\u0142 100 metr\u00f3w w czasie 10.50 sekundy. Asafa by\u0142 na pocz\u0105tku oceniany jako nieprzejawiaj\u0105cy wybitnego talentu, podobnie jak Shericka, co na mocno konkurencyjnej Jamajce jest powodem jeszcze wcze\u015bniejszego zako\u0144czenia kariery.<\/p>\n

13-letni Usain Bolt przebieg\u0142 100 metr\u00f3w na trawie w czasie 10.3 sekundy na stoper (to oko\u0142o 10.8 sekund na fotokom\u00f3rk\u0119 i na bie\u017cni). Potem ju\u017c eksplodowa\u0142. On by\u0142 wybitny, ale jego historia pokazuje r\u00f3wnie\u017c miejsce metodyki szkoleniowej w przygotowaniu sprintera. No bo skoro sprinterzy uogulniaj\u0105c si\u0119 rodz\u0105, a nie s\u0105 tworzeni, to jak du\u017cego bod\u017aca potrzebuj\u0105, \u017ceby nie z\u0142ama\u0107 ich kariery? Bolt biega\u0142 niewiele poni\u017cej 20 sekund na 200 metr\u00f3w w wieku juniorskim, ale by\u0142 ju\u017c tak podniszczony ci\u0105g\u0142ymi kontuzjami, \u017ce nie widzia\u0142 innego wyj\u015bcia ni\u017c koniec kariery lub znalezienie nowego trenera. I mia\u0142 niesamowite szcz\u0119\u015bcie do Glena Millsa. Przypomnijmy, \u017ce Bolt biega\u0142 na treningach przed Millsem 500 i 800-metrowe odcinki. U nowego trenera nie wi\u0119cej ni\u017c 300 metr\u00f3w. I kolejna wa\u017cna rzecz. M\u00f3wimy o trawie w okresie przygotowania og\u00f3lnego. Co innego biega\u0107 300-eki na bie\u017cni, a co innego na trawie. Bolt m\u00f3g\u0142 zadowoli\u0107 si\u0119 wybitnym wynikiem 19.80\/200 metr\u00f3w, ale tego nie zrobi\u0142. Wyobra\u017ania zaprowadzi\u0142a go na bieganie poni\u017cej 19.20 i to w starych cho\u0107 szytych na jego miar\u0119 kolcach.<\/p>\n

Jak rozwija\u0107 talenty, kt\u00f3rych geny pozostaj\u0105 nawet d\u0142ugo u\u015bpione? Mo\u017cna do\u015b\u0107 \u0142atwo wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski, ale trzeba bra\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce m\u0142odego sprintera \u0142atwo zrazi\u0107 do szkolenia ci\u0119\u017ckimi treningami. Du\u017co talent\u00f3w odchodzi nie po kilku miesi\u0105cach lub latach, ale po pierwszym treningu, tak jak zrobi\u0142 autor tego tekstu. Na pierwszym juniorskim treningu dosta\u0142 10×100 metr\u00f3w i nie pr\u00f3bowa\u0142 wi\u0119cej przez kolejne 3 lata, a\u017c przypadek sprawi\u0142, \u017ce zacz\u0105\u0142 trenowa\u0107… sam, no bo do trenera 10x100M wr\u00f3ci\u0107 nie chcia\u0142, a w 100-kilometrowej okolicy innego nie by\u0142o.<\/p>\n

 <\/p>\n

—<\/p>\n

Sebastian Bednarczyk\u00a0<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0142owa “Sprinterzy si\u0119 rodz\u0105, a nie staj\u0105 si\u0119 nimi” zosta\u0142o po raz pierwszy powiedziane przez…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1426,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ub_ctt_via":"","footnotes":""},"categories":[5,11],"tags":[],"featured_image_src":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/FIZ_6636-scaled.jpg","author_info":{"display_name":"livetest.sprinterzy.com","author_link":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/author\/mateusz\/"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2119"}],"collection":[{"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2119"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2119\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2120,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2119\/revisions\/2120"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1426"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/livetest.sprinterzy.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}